Herbebossing op Klein Bonaire

This post is also available in: Engels, Papiamentu.

Een jong Kadushiplantje, liefdevol 'ingestopt' tussen beschermende stenen

Een jong Kadushiplantje, liefdevol ‘ingestopt’ tussen beschermende stenen

Een Kadushi (Cereus repandus) zaailing wordt met veel liefde omringd door brokstukken van kalksteen in een poging een beetje schaduw te creëren, en een verzamelplek van vocht onder de brandende zon in de zinderende hitte op Klein Bonaire. Het plantje is getransplanteerd van een plek op het vasteland, waar het niet meer gewenst was, naar een locatie waar het ter zijnertijd moet gaan zorgen voor een nieuwe populatie cactussen. Daarmee maakt het deel uit van een herbebossingsproject dat ervoor moet gaan zorgen dat Klein Bonaire in ieder geval qua vegetatie weer divers wordt. In dit natuurherstelproject van Stinapa Bonaire krijgen ook zeldzame bomen en planten een plekje en daarmee de kans om stabiele populaties (groepen individuen) te vormen die op hun beurt weer fauna als vlinders en vogels naar het eilandje moeten lokken.

Kaart met indicatie huidig herbebossingsproject.

Kaart met indicatie huidig herbebossingsproject.

Herbebossing in fasen

Tot ongeveer 40 jaar geleden bevonden zich grote hoeveelheden geiten op het eilandje voor de kust van Bonaire, die zich tegoed deden aan de door kaalslag reeds verarmde vegetatie. De geiten zijn er ondertussen niet meer, en het eiland is nu vooral populair als recreatiegebied vanwege de lange witte poederzand stranden, en als conserveringsgebied voor de nesten makende zeeschildpadden, verschillende soorten trekvogels en andere elementen van de Bonairiaanse natuur.
Met het echte herbebossingswerk werd in 2006 gestart toen bioloog Dolfi Debrot de eerste zeldzame en voorzichtig opgekweekte plantjes in de grond stopte. In 2008 en 2010 volgden de volgende plantexpedities. Een paar honderd zeldzame planten werden aan het eilandje toevertrouwd. Het team van Caribbean Footprint bracht eind oktober 2013 een bezoek aan het project om een impressie te krijgen van de werkzaamheden.

Elsmarie Beukenboom illustreert het water management systeem zoals dat op Klein Bonaire staat.

Elsmarie Beukenboom illustreert het water management systeem zoals dat op Klein Bonaire staat.

Sinds mei 2013 waren er reeds 220 jonge planten in de grond gestopt, waarbij de hulp van de kustwacht cruciaal was om de noodzakelijke gaten in de harde kalkklipgrond te slaan. Ook nu, begin april 2014 gaan de werkzaamheden nog onverminderd door. Daarbij is de beheersorganisatie ondertussen afgeweken van de in eerste instantie gehanteerde theorie dat nieuwe plantjes in de schaduw van de grotere bomen moesten worden geplant. Nu worden de planten midden in het weidse landschap geplaatst, en geregeld bewaterd. Dat gebeurd aan de hand van een heus water management systeem, vanuit de ‘basecamp’ dat vlak langs de kust van het eiland is gevestigd. Onder een camouflagenet ligt een verzameling aan tassen met daarin lege plastic flessen, een grote watertank waar geregeld water in wordt gedeponeerd dat vanuit het vasteland wordt aangevoerd, verschillende hoeden, en bankjes. De flessen worden één voor één gevuld en elk geplant plantje krijgt met regelmaat een fles water over zich heen, in afwachting van de regentijd.

Krabben in de aanval

Met Elsmarie Beukenboom van Stinapa Bonaire, gingen we een kijkje nemen bij de plantjes. Het enthousiasme is groot bij het zien van het eerste miniblaadje aan een stek van de Sia Blanku of Witte zadelboom (Bursera karsteniana). En zelfs van dit kleine blaadje is een stukje afgegeten. Welk dier dat heeft gedaan is een raadsel, het kan een hagedis zijn geweest, leguanen heeft Elsmarie namelijk nog niet gezien op het eiland, of een krab.

Een jong blaadje waar een hap uit is genomen.

Een jong blaadje waar een hap uit is genomen.

De krabben van Klein Bonaire lijken niet veel op te hebben met het herbebossingsproject. Een van de mini kadushi plantjes, dat enkele dagen voor ons bezoek in de grond was gezet, ligt nu een 40 centimeter van de oorspronkelijke locatie vandaan. Elsmarie vertelt dat het niet de eerste keer is dat dit gebeurt, en ze vermoed dat de krabben niet gediend zijn van het vreemde plantenmateriaal in hun territorium. Met grof geweld worden de jonge plantjes uit de grond getrokken en verderop neergegooid. Het is een continue passen en meten om te zien waar de plantjes wel geplaatst mogen worden van de krabben in kwestie.
Een paar maanden na ons bezoek aan Klein Bonaire kregen we een aantal foto’s toegestuurdt van Elsmarie waarop honderden, zo niet duizenden krabben samenkwamen na een regenbui.

Yalena naast het Mata Piská boompje uit 2010.

Yalena naast het Mata Piská boompje uit 2010.

Succesverhalen

Dat het niet alleen kommer en kwel is met het in de moeilijke grond stoppen van de planten bewijzen 3 (schijnbaar kleine) observaties: het succes van een Mata Piska (Jacquinia arborea), dat in 2010 werd geplant en goed gegroeid fier overeind staat, de populatie uiterst zeldzame Kalabarí (Zanthoxylum flavum) bomen die een grote hoeveelheid zaad aan het produceren zijn, en de vruchtjes aan een Watakeli boom (Bourreria succulenta) dat door Debrot in 2006 in de grond werd gezet. ,,De productie van bloemen en planten zorgt ervoor dat er een goed leefgebied ontstaat voor verschillende vogels en insecten als vlinders”, vertelt Elsmarie trots, terwijl ze fronsend een jongeman bekijkt die met een waterpistool door de vegetatie aan het rennen is waar recent nieuwe plantjes in de grond zijn gestopt.
De Kalabarí is een boom dat op grote schaal werd gekapt in de koloniale tijd vanwege het prachtige hout. Een zeldzame boom voor Bonaire, en nog veel zeldzamer voor Curacao, waar de boom op grote schaal is gekapt voor houtproductie in de koloniale tijd. Het moge duidelijk zijn dat de zaadjes met zorg door Elsmarie worden ingeslagen voor het zaaien van de toekomstige boompjes die in de grond gestopt zullen worden om mede zorg te dragen voor het voortbestaan van de soort op Bonaire en Klein Bonaire.

De vruchtjes en zaad van de Kalabarí.

De vruchtjes en zaad van de Kalabarí.

De succesverhalen van de herbebossing van Klein Bonaire zijn een voorbeeld voor het Caribisch gebied en illustreren dat met zorg, liefde en vooral veel geduld de onder druk zijnde natuur een waardevolle helpende hand geboden kan worden.

 

 

 

 

 

 

Categories: Geen categorie

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez