Ken uw fauna: schelpdieren

This post is also available in: Engels, Papiamentu.

Paarse zeezeiler (Janthina janthina)

Janthina janthina

Janthina janthina

Zeldzaam blauw/paars

In 1758 gaf Linnaeus een minuscuul klein en zeer teer paars/blauw schelpje en de bijbehorende slak de wetenschappelijke naam Janthina janthina. De populaire benaming voor deze soort, die wereldwijd voorkomt in warme wateren, varieert van Purperen of Paarse zeezeiler in het Nederlands tot Common purple snail in het Engels.
Het dier is niet zeldzaam, maar de kleur van de schelp die het produceert is dat wel. Er zijn namelijk maar heel weinig blauw/paarse schelpen op de wereld, waardoor deze soort, zo klein als het is, behoorlijk opvalt. En helemaal als je de macro opnamen van de schelp in kwestie kunt observeren, waarbij het al snel duidelijk wordt hoe bijzonder fijn getekend de schelp is. De ronde dunne schelp van de Janthina janthina kan tot ongeveer 4 centimeter hoog en 3 centimeter breed worden en is zo fragiel dat een gelukkig vinder er zeer voorzichtig mee moet omgaan omdat het bij een te hardhandige aanpak in gruis veranderd.
Niet alleen de schelp heeft trouwens de bijzondere kleur, het slakje zelf is violet van kleur. Op de kop van het dier zit een lange cilindervormige snuit met een mondje.

Een historische schets waarop het bellen-vlotje te zien is

Een historische schets waarop het bellen-vlotje te zien is

Drijvende slak

Dit bijzondere paarse slakje is een echte ‘wereldburger’. Het leeft namelijk niet op een vaste plek in de zee, wat veel slakken wel doen, maar reizen van de ene spot naar de andere. De Paarse zeezeiler geeft het in zijn naam al aan. De manier waarop het dier zich verplaatst is echter heel bijzonder. Het dieren drijft namelijk aan de oppervlakte van de zee waar het blijft ronddrijven als gevolg van een soort ‘vlot’ van luchtbellen wat het dier aan elkaar bindt met een vorm van chitine bevattend slijm. Dit produceert het dier zelf uit het weefsel van de voet (de onderkant van de slak). De slakken zwemmen dus niet, maar drijven met behulp van het vlot van luchtbellen, die ze overigens alleen aan het oppervlakte van het zeewater kunnen maken.
Onder invloed van de zeestroming en de wind wordt het diertje aan het wateroppervlak meegevoerd, terwijl het zoekt naar voedsel in de vorm van plankton en voornamelijk juveniele kwalletjes, zoals het Portugees Oorlogsschip, dat ook aan de oppervlakte drijft.
Doordat de Janthina janthina zo windgevoelig is, is de kans op het vinden van de schelpjes op het strand na een periode van ruige zee en harde wind, een stuk groter.

Een aangespoeld exemplaar, gefotografeerd op Wawaii (Wikipedia commons)

Een aangespoeld exemplaar, gefotografeerd op Wawaii (Wikipedia commons)

Levend barend

De Paarse zeezeiler is levendbarend in de zin dat de eieren die de vrouwtjes produceren uitkomen in het geslachtskanaal, waarna de larven deze verlaten. Het reproductieve proces lijkt echter op geen enkele wijze op die van zoogdieren. Mannelijke slakken hebben namelijk geen penis. De spermacellen zwemmen naar het vrouwtje toe en betreden het geslachtskanaal waarna de eitjes van het wijfje worden bevrucht.

 

 

 

 

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez