Een kijkje in het verleden

This post is also available in: Engels.


Ammonieten zijn uitgestorven verwanten van moderne inktvissen. De schelpen zijn opgedeeld in kamers, in tegenstellingen tot die van slakken. De vorm van de septa, de kamerwandjes, is karakteristiek voor de soort, en is de basis geweest voor de classificatie van de reeds bekende fossielen.

Over het algemeen schrijf ik over levende natuurlijke elementen, maar er ligt ook een schat aan biologische en ecologische informatie verborgen in de gesteente-formaties van Curaçao, verborgen totdat iemand het ontdekt en ontrafelt.

Als geoloog ben ik altijd gefascineerd door fossielen, de – soms slechts subtiele – afdrukken die achter zijn gebleven in sedimentaire gesteenten, het resultaat van de preservatie van de miljoenen jaren oude resten van organismen. Het proces van fossilisatie is eigenlijk een proces van minuscule kansen. De kans dat de resten van planten of dieren namelijk terecht komen op net dié lokatie waar net dié specifieke omstandigheden heersten voor succesvolle fossilisatie is bijzonder klein. De hardere delen, zoals schelpen, tanden of botresten hebben nog de beste kans om te fossiliseren, maar voor de weke delen is dat heel anders. Het werk van een paleontoloog is daarom vergelijkbaar met dat van een CSI (crime scene investigator). Hij moet de wijze van leven van het gefossiliseerde organisme ontrafelen, net als de manier waarop het organisme dood is gegaan, op basis van slechts die weinige resten.

Ammonieten waren actieve jagers, en hadden de mogelijkheid zichzelf voort te bewegen met ‘jet power’, net als hun moderne verwanten. De fossielen op de foto’s zijn niet zo groot, zo’n 2 centimeters in doorsnede, maar er zijn elders op de wereld fossielen gevonden met enorme afmetingen, zo’n 1.5 meter of meer!

De foto’s bij dit artikel zijn van de oudste fossielen die op Curaçao te vinden zijn, en ze zijn in feite heel speciaal. Het fundament van het eiland bestaat uit vulkanische gesteenten, een dikke opeenhoping van bazalten die in een onderzees milieu zijn uitgevloeid. Slechts op één enkele lokatie is er een kleine sectie van sedimentaire gesteenten gevonden binnen dit pakket, hetgeen een indicatie is dat de vulkanische activiteit vrij continu geweest is. Interrupties van de uitvloeiings-cycli zou namelijk tijd hebben opgeleverd voor de afzetting van meer sedimenten binnen het pakket. Deze gelaagde sedimenten bevatten de resten van diverse organismen, waarvan ammonieten de meest in het oog lopende zijn. Deze diergroep stierf uit aan het einde van het Krijt tijdperk, samen met de dinosauriers, zo’n 65.5 miljoen jaar geleden. Radiometrische ouderdomsbepalingen van een aantal monsters van de Curacao Lava Formatie hebben een leeftijd opgeleverd van rond de 86-87 miljoen jaar. De ammonieten in het kleine pakketje sedimentaire gesteenten zijn dus minstens zo oud.

Geologen goochelen met miljoenen jaren of het niets is. Maar deze ouderdommen zijn nauwelijks te bevatten. Niemand kan deze enorme tijdseenheden en geologische processen visualiseren. We zijn niet meer dan eenvoudige mensen, klein en slechts één van de elementen van de gigantische cycli van de natuur. Net als de ammonieten, dinosauriers of onnoemlijk veel andere soorten is onze soort ook gedoemd om uiteindelijk te verdwijnen. Dit is niets anders dan het karakter van de natuur…

Leon Pors

About Leon Pors