Me and my bats: Dr. Sophie Petit (1)

This post is also available in: Engels.

Sophie met een van ‘haar’ vleermuizen

Vleermuis-cactus interactie – 20 jaar vleermuisonderzoek op Curaçao!

Dr. Sophie Petit, de expert op het gebied van de ecologie van vleermuizen op Curaçao was in augustus voor het eerst in 5 jaar weer op bezoek op ons eiland. Om poolshoogte te nemen van de stand van zaken omtrent vleermuizen, cactussen en de bescherming van beiden.
Curaçao gaat Petit aan het hart, en de vleermuizen op het eiland zijn haar lust en haar leven. Het was Dr. Petit, nu verbonden aan de University of South Australia, die zo’n beetje alles wat we nu weten over de interactie tussen vleermuizen en cactussen, en de soorten vleermuizen die hier op het eiland voorkomen heeft uitgevogeld. Met doelgericht en systematisch onderzoek wat reeds meer dan 20 jaar in beslag heeft genomen. En die kennis wil ze graag delen. In dit artikel een overzicht van het gesprek over de onderzoeken die ze heeft gedaan, de resultaten die daaruit zijn voortgekomen en haar gedachten over de staat van de natuur op Curaçao.

Promotieonderzoek op Curaçao

Een serie van toevallige gebeurtenissen leidde Sophie naar het eiland waar ze in eerste instantie met het Curaçaose witstaarthert zou werken. Om verschillende redenen zag ze hier van af en richtte haar aandacht op de vleermuizen, en specifiek op de bestuiving van cactussen in relatie met vleermuizen. ,,Bestuiving door vleermuizen heeft me altijd geïnteresseerd. Na een eerste vooronderzoek lukte het me om een onderzoeksvoorstel op te stellen en in te leveren wat ik mocht uitvoeren waardoor ik mijn promotieonderzoek hier kon uitvoeren”. In de praktijk kwam het er op neer dat het voorstel voor het onderzoek enorm werd uitgebreid en er een serie aan onderzoeksvragen gesteld en beantwoord zouden worden, allen doorslaggevend en baanbrekend onderzoek voor het eiland en de nodige beheers en beschermingsmaatregelen die er genomen moesten worden.

Baanbrekend onderzoek

Als eerste ging Sophie aan de slag met het inventariseren van de soorten vleermuizen die op het eiland voorkomen. De beschikbare informatie was namelijk sterk verouderd en niemand had een idee wat er nog daadwerkelijk aanwezig was. Naast de soorten vleermuizen was het ook belangrijk om te weten hoeveel individuen er per soort op het eiland leven. Om dit te achterhalen bezocht Sophie tezamen met medewerkers Anna Rojer en Leon Pors alle mogelijke natuurlijke locaties waar vleermuizen zich ophielden, voornamelijk grotten, en werden de vleermuizen volgens een vaste methodiek geteld. Deze tellingen vonden in de afgelopen 20 jaar periodiek plaats om in de gaten te houden wat de fluctuatie in populatie grootte van de dieren was (het aantal dieren per vleermuizensoort). Daarmee kon ook worden vastgesteld wanneer er een afname plaats mocht vinden, een indicatie dat er een probleem zou kunnen zijn.
De laatste telling werd het derde weekend in augustus van dit jaar gehouden. De resultaten waren voor de wetenschappers bevredigend aangezien de aantallen een lichte stijging lieten zien. Dit is waarschijnlijk als gevolg  van de regenrijke jaren die het eiland achter de rug heeft.
Alle vleermuizensoorten werden geteld, de nectarivoren, de insectivoren en de carnivoren of viseters.

De nieuwe toevoeging aan de lijst van fauna!

Tijdens dit onderzoek vonden de drie wetenschappers ook een nieuwe vleermuizensoort, welke nog niet bekend was voor het eiland, de insectenetende Pteronotus davyi.
Een ander resultaat van de tellingen was de realisatie dat er maar kleine populaties per soort aanwezig zijn, slechts een paar honderd individuen per soort. Een groot verschil met andere delen van de wereld waar er honderd duizenden van een soort te vinden zijn. ,,Dat was al op zichzelf interessant, om te werken met soorten waar er zo weinig van waren, die zo bedreigd waren”, aldus Petit. Er werden twee nectaretenende vleermuizen aangetroffen op het eiland, waarvan van beide reeds bekend was dat ze hier vertoefden, en die belangrijk waren voor het onderzoek van Sophie: de Glossophaga elongata en de Letonycterus longirostrus curasoae.

Hierna wilde Petit weten of het inderdaad de vleermuizen zijn die de belangrijkste bestuivers vormen van de zuilcactussen op het eiland. Dat vermoeden rees uit het waargenomen gedrag van beiden. Cactussen bloeien voornamelijk ‘s nachts en vleermuizen zijn slechts ‘s nachts actief. Uit experimenten bleek dat vleermuizen in 100 procent van de gevallen de Datu bevruchten en in 90 procent van de gevallen de Kadushi. Van de Kadushi di Pushi zijn de cijfers niet bekend aangezien deze niet in het testgebied groeiden, de omgeving van landhuis Brievengat. Deze locatie, die rijk was aan enorme, historisch zeer belangrijke cactussen en cactushagen, een monument wat behoorde bij het landhuis, is overigens niet meer te bewonderen. Een uitbater van het landhuis gooide met een loader de gehele cactushaag en alle andere cactussen in de omgeving tegen de vlakte, een gebeurtenis waar Petit nog steeds heel verdrietig van kan worden.
De bevruchtingspercentages door vleermuizen maakten duidelijk hoe belangrijk deze dieren zijn voor de overleving van de zuilcactussoorten op het eiland, en daarmee ook voor de fauna.

Cactus onderzoek op Brievengat – de lijdensweg van het doen van wetenschappelijk onderzoek

Het volgende deel van het onderzoek wees uit hoe belangrijk deze relatie daadwerkelijk is. Binnen dit onderzoeksdeel werden 50 individuele Datu’s, 50 Kadushi’s en 33 Kadushi’s di pushi gevolgd en elke 2 weken onderworpen aan een complete survey. Daarbij werd elke individuele cactus gecontroleerd op de aantallen aanwezige bloemknoppen, bloemen en vruchten. Bij dit onderzoek werd aangetoond dat de meeste bloemen- en vruchtenproductie van deze cactussen in de droge tijd plaatsvind. Er zijn in de droge tijd op Curaçao weinig andere waterrijke voedselbronnen beschikbaar en dus zijn zuilcactussen extreem belangrijk voor de Curaçaose fauna. De vleermuizen vormen de spil in dit proces. ,,Iets wat niemand wist in die tijd, en niemand gaf om de vleermuizen van het eiland. De grootste cactussen produceren langer bloemen en vruchten dan de kleine cactussen. Deze grote cactussen zijn dan ook heel belangrijk om de periode tussen twee jaren te overbruggen. Tijdens de overgangsperiode in de kerstperiode zijn het deze grote cactussen die nog vruchten dragen en daarmee een essentiële link vormen voor vooral de overleving van de vleermuizen. In die tijd zijn er ook andere planten die productief zijn en bloemen en vruchten produceren, de rest van de fauna op het eiland heeft dan een redelijke hoeveelheid te eten, maar het zijn juist deze grote cactussen die belangrijk zijn voor de overleving van de vleermuizen”, vertel Petit. Vervolgens werd het belangrijk te kijken of de cactussen zichzelf konden bevruchten met stuifmeel van bloemen van dezelfde plant. Dat was totaal niet het geval. De zuilcactussen op het eiland hebben een ingebouwd systeem wat ervoor zorgt dat het stuifmeel niet de eigen bloemen kan bevruchten, waardoor inteelt wordt voorkomen.

Bij het effectiviteitsonderzoek wat daarop weer volgde ontdekte Petit dat de vleermuizen een voorkeur hebben voor het type cactus wat ze bezochten. De Glossophaga’s bezochten vaker de Datu en de Leptonycterussen vaker de Kadushi’s. Op een nacht kan een bloem honderden keren bezocht worden door verschillende vleermuizen. ,,Ik keek of de cactussen met elkaar concurreerden om de aandacht van de vleermuizen, aangezien ze natuurlijk allemaal vleermuizenbezoek willen hebben voor de voortplanting. En bij dit onderzoek vond ik zeer interessante zaken, in feite een wetenschappelijke primeur. Alle drie de cactussoorten reageren namelijk verschillend op regenval. Kadushi di pushi reageert hier heel snel op en produceert heel snel vruchten en bloemen. De Datu maakt geen nieuwe bloemen aan zodra het regent, de reeds bevruchtte bloemen en de vruchten die er reeds zijn worden afgemaakt maar er komen geen nieuwe bloemknoppen bij. De Kadushi verandert geheel niet in gedrag. Alle drie reageren ze dus anders. Ook dat was iets wat nog niemand wist”, legt Petit uit.

En hier gaat het uiteindelijk om; de nauwe relatie tussen cactussen en vleermuizen!

In deel 2 van dit interview komen verdere ontdekkingen over de relatie tussen vleermuizen en cactussen op Curaçao aan de orde, het werk waar Petit nu mee bezig is in Australië, haar werkzaamheden tijdens haar verblijf op Curaçao gedurende afgelopen augustus, en wat de toekomst brengt.

 

 

 

 

 

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez