Overheden en duurzaamheid

This post is also available in: Engels.

een duurzame toekomst, maar hoe?

Het concept van ‘duurzame ontwikkeling’ staat de laatste jaren op vele agendas, en niet in het minst gedurende de net achter de rug zijnde Rio+20 conferentie. Het lijkt echter zeer moeilijk, of zelfs onmogelijk, voor de mensheid om het leven op zo’n wijze om te vormen dat dit concept enige kans van slagen heeft. Overheden spelen een belangrijke rol binnen dit proces, maar blijken vaak een niet onaanzienlijk struikelblok te vormen. Op Curacao is dat zeker het geval. De institutionele structuur van het eiland is minder dan 2 jaar geleden ingrijpend veranderd. We hebben een ‘insider’ van het nieuwe systeem gevraagd om eens uit de doeken te doen wat er gaande is. Ik zal deze persoon logischerwijs introduceren onder een pseudoniem: Titus alba:

Het had zo mooi kunnen zijn.

Een nieuwe staatkundige structuur en een nieuwe overheid. Nieuwe bezems vegen schoon!

We zijn nu 22 maanden verder. De malaise op politiek gebied en al het gedoe omheen zal ik U besparen, daar staan de kranten van vol en ook op facebook worden intensieve discussies gevoerd, het liefst door niet op elkaars argumenten in te gaan maar elkaar voor rotte vis en landverraders uit te maken. Zeer constructief, zoeken naar consensus, U weet wel.

Nee, laten we het dichter bij huis houden, of beter gezegd, in huis houden. Die nieuwe organisatie, weet U nog? Ministeries zijn het nu. Ongemakkelijke conglomeraten van bij elkaar geveegde organisatieonderdelen, voormalige diensten en departementen. Deze staan nu onder het swingend aansturen van echte management teams. Duur betaalde ambtenaren in schaal 17 die het toch allemaal maar even moeten doen.
Van zelfstandige toko ben je nu een toko in een toko geworden. Handig? Laten we vast stellen dat zoiets ook alleen maar werkt als er echt aangestuurd wordt. U weet wel, managen.

Nu een paar voorbeelden uit de praktijk:

Oneindig veel schijven waarlangs de besluitvorming plaatsvindt.
Een top down benadering want wat de minister wil moet zonder meer uitgevoerd worden en, ach ja, waarom zou je immers experts in dienst hebben en daarnaar luisteren niet waar.
In dezelfde geest het doorkruisen van adviezen door de organisatieonderdelen door het MT, liefst zonder discussie en overleg want men weet het beter, ook al hebben de MT-leden nooit enige kaas gegeten van de materie in kwestie. De organisatieonderdelen fungeren dus in feite als een groep klerken.
Oja, de Ministers omringen zich daarbij ook door een vage groep adviseurs, beleidsmedewerkers of zoiets. Meestal geen ambtenaren. Hun politieke signatuur staat buiten kijf.
Een totaal onwerkbare scheiding tussen beleid en uitvoering, liefst vergezeld van academische discussies wat wat is maar waar in de praktijk al korte metten is gemaakt nu alle MT-leden voortvarend met uitvoerende zaken bezig zijn (zie boven).
De uitvoerders komen geen stap verder als ze met een vraagstuk zitten dat verder gaat dan de afhandeling van een verzoek, want er is geen structuur of platform om daar wat mee te doen. je mag je toch niet met beleid bezighouden? Dus koest, af, terug in de mand.
De beleidsorganisaties zijn gespeend van enige voeling met de praktijk. Dit zijn in een inhoudelijk en practisch vacuüm functionerende beleidseenheden, waar¬door de voormalige organisaties (in het gunstigste geval) van kader beroofd zijn of waar men mensen heeft geplaatst zonder enige kennis en ervaring met beleidswerk (je moest ze toch ergens kwijt niet waar). Wat dus heel veel voorkomt.
Er vindt nog steeds geen structureel overleg plaats tussen al die organisatieonderdelen, dus de brugfunctie van de MT’s wordt absoluut niet waar gemaakt. Er bestaat geen enkel idee van wat die sectordirecteuren nou eigenlijk doen, behalve dan dus met stukken lopen of de wensen van de minister coute que coute uitvoeren (zie boven).
Nu we het toch over samenwerking hebben: heeft U al iets gemerkt van ministeries die samenwerken? Nee? Bingo! De verkokering is nu compleet.
De laatste ambtenaren met inhoud zijn monddood gemaakt en worden actief weggepest. Na hun vertrek of pensionering rest slechts stilte.

Nee, ik ben somber. Als het politieke vuur is uitgewoekerd en we op de rokende puinhopen van onze rechtstaat het slachtveld overzien, kijkend naar de financiële afgrond die in een paar jaar tijd is geschapen, dan doen we dat met een volledig gedemotiveerd en onwerkbaar overheidsapparaat dat vol gestopt is met politieke benoemingen.

Leon Pors

About Leon Pors