Natuurdagboek 8: Een klein rondje natuur

This post is also available in: Engels.

In de regentijd staat de dam vol met water. Ook de twee palmbomen die midden in de dam staan, staan dan met hun voetjes in het water.

Wandelen is gezond. Wandelen in een stukje natuur is nog gezonder en soms kom je tijdens de meest simpele wandelrondjes de mooiste stukjes natuur tegen, totaal onverwacht en zelfs op plekken waar je al voor de drieduizendste keer langs loopt. Curaçao is een grappig eiland qua natuur. Het ene moment vraag je je af of er überhaupt nog iets in leven is, na een periode van enorme droogte en hitte, waarbij de vegetatie eruit ziet alsof het onmogelijk weer tot leven kan worden gewekt. Het andere moment is dezelfde plek omgetoverd tot een groene oase, waar het wemelt van de vliegende, kruipende en lopende beesten en alles er frisgroen en bloeiend uitziet. Voor mij is die wisselvalligheid nou juist wat de natuur hier zo interessant maakt. De variatie aan kleuren, vormen, maar ook pure survival met alle daarbij behorende strategieën, daar kan geen ‘man-made’ attractie tegenop. De ‘sense of wonder’ overviel me weer eens, toen we enige tijd geleden door het prachtig stukje natuurgebied van Malpais liepen.

 

'Maanlandschap' in de dam van Malpais. Alle algen die in het water groeiden zijn aan het verdrogen en zorgen voor een 'spookachtig' landschap.

Een klein paadje

Het gebied Malpais is vooral bekend om de grote dam wat in de regentijd meestal volledig opvult met regenwater en trekt veel wandelaars en fietsers aan. En helaas ook mensen die te lui zijn om hun afval naar de landfill te brengen, en wel zo ijverig zijn om dit afval in dit stukje natuurgebied te dumpen.
Op dit moment staat de dam leeg, al het water wat er tot ongeveer een maand geleden nog in stond is verdwenen en daarmee ook de watervogels en andere dieren die aangetrokken werden door het meer. Wat er is overgebleven is een vlakte gevuld met uitdrogende algen die een soort ‘maanlandschap’ creëren met op enkele plekken grassen die zich erdoorheen wurmen en als een groene oase veldjes vormen. Deze bossen gras vormen voor dieren als libellen en waterjuffers een uitkijklocatie en ze zijn er dan ook vaak in grote hoeveelheden te vinden.
Voor liefhebbers die niet zo ver kunnen of willen lopen is er een klein paadje wat te vinden is als je over de grote damwand naar het achterland loopt en dan aan het einde bij het bordje Pos di Pia linksaf slaat. Het pad is bosrijk en daardoor schaduwrijk en wentelt zich in een circel terug naar de toevoerweg naar het natuurgebied, een perfect rondje.

Dieren in overvloed

Het is een veilig toeven voor de dieren in dit stukje natuurgebied en met een beetje observatievermogen is al snel te zien dat bijna elke boom zijn eigen Kaku heeft (Anolis) die fervent zijn territorium aan het verdedigen is door het opzetten van de felgekleurde oranje keelzak. Het gebied zit boordevol leguanen, variërend van kleine groene jongen tot blauwgrijze joekels van dieren die zich als ze zich uit de voeten maken als ‘rijpe vruchten’ uit de bomen laten vallen om er op hoge poten vandoor te gaan.
Naast de flinke hoeveelheid reptielen die er voorkomen in dit kleine stukje, is goed te horen dat de concentratie vogels ook behoorlijk groot is. Parkieten of Prikichi’s, Suikerdiefjes of Barika Hel’s, Blauwduiven, Naaktoogduiven of Ala Blanka’s, Musduifjes of Totolika’s, Verreaux duiven of Ala duru’s, kolibries of blenchi’s, Grote grijze vliegenvangers of Pimpiri’s, Warawara’s, Witstaartbuizerden, Torenvalken, ze zijn er allemaal te zien en te horen.

De zaden van de Makurá, de aantrekkelijke kleine zaadjes zijn giftig en worden ook door vogels niet gegeten.

Makurá

Langs het gehele pad zitten de bomen op bepaalde plekken helemaal vol met bosjes rode zaden. Van dichtbij is te zien dat de rode zaden allemaal een zwart kontje hebben. Deze opvallende zaden horen bij de klimplant die lokaal de makurá wordt genoemd. De plant groeit over en door de vegetatie heen en heeft dezelfde vorm bladeren als de tamarindeboom. De zaden, die er opvallend en aantrekkelijk uitzien, en lijken op een lieveheersbeestje, worden over de hele wereld gebruikt voor het maken van sieraden. Dat is echter niet zonder gevaar omdat ze enorm giftig zijn. Er doen verhalen de ronde dat volwassenen en kinderen die de zaden per ongeluk inslikten eraan zijn overleden.
Oorspronkelijk komt de plant uit Indonesië, maar ondertussen is het al zover verspreidt dat het praktisch op elk continent voorkomt en op sommige plekken invasief wordt.

Waterlelie

Bij het vervolgen van het pad sta je ineens tot je grote verbazing voor een prachtige ‘pos di pia’ of inloopput wat vlak naast drie, recent door de archeologische werkgroep, vrijgemaakte indigobakken ligt. Deze bakken zijn in het verleden gebruikt om het gewilde kleurstofje indigoblauw te  extraheren uit de indigoplant, een kleur wat vooral populair is geworden door het gebruik ervan in de kleuring van jeans.
Het waterrijke plekje is een bron van leven en het zwermt er van de vlinders, libellen, vogels en andere dieren, maar ook qua vegetatie is er veel te vinden voor de plantenliefhebber.

Blad van de enige waterlelie soort die van nature voorkomt op Curaçao.

Wat vooral opvalt zijn grote, platte, hartvormige bladeren die drijven op het water en waartussen op bepaalde plekken lange stengels uitgroeien met aan het uiteinde groenig/beige bloemknoppen. We konden eindelijk een blik werpen op de enige waterlelie soort die van nature voorkomt op het eiland, de Nymphaea ampla! Deze bijzondere waterplant is zeldzaam op Curaçao, maar in deze inloopput heeft de plant het duidelijk naar zijn zin. De op het water drijvende bladeren die wel 30 centimeter in doorsnede kunnen worden vormen een goed leefgebied voor talloze insecten. Onder andere bijen gebruiken ze als een soort oever waar ze op kunnen landen om water te tanken. De bloemen van deze waterlelie kunnen een doorsnede van 10 centimeter bereiken en er staat altijd maar een bloem op een steel. De witte bloemen hebben een donkergeel hart, wat veroorzaakt wordt door een grote hoeveelheid meeldraden met stuifmeel.
Ook deze planten vormen vruchten, en doen dat onder water, waar de vrucht ook rijp wordt.

Bloem van de waterlelie Nymphaea ampla.

Het is niet makkelijk om deze plant te laten uitgroeien op een andere locatie. Het uit het water rukken van een tak en deze in een vijver planten zal op een teleurstelling uitlopen en heeft dus totaal geen zin. Ook het kweken van de plant uit zaad behoeft een handigheid en truukjes waar zelfs professionals moeite mee hebben.

Malpais is een rijk gebied waar veel te observeren is voor die personen die er oog voor hebben. Ik zou zeggen, ga er eens heen en loop er op je gemak doorheen. Het is de moeite waard.

 

 

 

 

 

Historische tekening van de Makura.

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez