Natuurdagboek 3: koudbloedige plafondklever

This post is also available in: Engels.

De pegapega uit Afrika (Hemidactylus mabouia) ondersteboven aan het plafond.

Onze lampen op de porch worden al jaren bewoond door een heel gezin van reptielen die zich meestal alleen maar ”s nachts vertonen aan de buitenwereld. De kleine hagedisjes zijn niet meer dan 12 cm lang, inclusief de staart, en zien er zeer bijzonder uit. Zodra ze  ‘s nachts uit hun huisje komen valt het op dat de diertjes bijna doorzichtig zijn. Deze kleine pega pega’s of gekko’s kiezen de meest onwaarschijnlijke plekken op om zich te huisvesten. En onze lamp is daar een van. Het is een ideaal huis voor de dieren, niet alleen is het er lekker warm, vochtig en cozy, het diner komt er letterlijk aanvliegen en is als een soort buffet uit te kiezen.

Griezelverhalen

Op Curaçao zijn de diertjes meestal niet echt geliefd, omdat er tal van verhalen de ronde doen waar men van griezelt. Zo is er een vaste veronderstelling dat de dieren als ze van het plafond bovenop je zouden vallen zich met hun pootjes zo vastzuigen aan je arm dat ze alleen nog maar met grof geweld te verwijderen zijn. Dit geloof hangt samen met het verhaal dat de dieren zuignapjes onder hun poten zouden hebben die ervoor zorgt dat ze, tegen de zwaartekracht in, ondersteboven aan het plafond kunnen blijven hangen. Niets is minder waar. De dieren hebben geen zuignappen onder hun pootjes, maar kleine schubben waarmee ze zich vast kunnen houden aan kleine onregelmatigheden die er altijd zitten in plafonds en muren. Het is wonderlijk om te zien hoe deze kleine gasten schijnbaar moeiteloos ondersteboven kunnen ravotten of jagen op insecten. Hoe dan ook, het komt wel eens voor dat door een miscalculatie het diertje naar beneden duvelt en met een klap op de grond terecht komt, meestal op zijn pootjes, of als het even tegenzit op een mens die toevallig net op die locatie zit of loopt. De schrik zit hem meestal in het feit dat de dieren griezelig koud aanvoelen als ze op je blote huid terecht komen.

Bij nadere observatie zijn er duidelijke patronen waar te nemen op de huid, in de vorm van donkere vlekken of strepen. De nagels helpen ook bij de acrobatische kunsten die dieren kunnen uithalen.

Koud bloed?

Pegapega’s zijn net als alle andere reptielen koudbloedig. Dat betekent niet dat de dieren ook echt persé koud bloed hebben. Het komt voor de temperatuur van het bloed van deze dieren soms hoger ligt dan waar wij aan gewend zijn bij de mens. Het koudbloedig zijn heeft te maken met het feit dat de dieren niet de mogelijkheid hebben om zelf, vanuit het lichaam, hun bloed warm te maken en op temperatuur te houden zoals zoogdieren dat kunnen, waaronder de mens. Reptielen hebben externe warmtebronnen nodig om het bloed op te warmen en op temperatuur te houden. Pas als dit is gebeurd hebben ze de energie om zich bezig te houden met de dagelijkse gedragingen als voedsel zoeken en voortplanten.

Veel reptielen, zoals de leguaan, zijn overdag actief en maken gretig gebruik van de warmte van de zon om op temperatuur te komen. De pegapega is echter een nachtdiertje, wat overdag praktisch niet actief is. Het moet dus een andere bron van warmte zoeken om op gang te komen, en dan is kunstmatige verlichting, waaronder die van onze huizen ideaal. Geen wonder dus dat het gezinnetje pegapega’s bij ons onder de lamp zit. De relatief kleine ruimte blijft ook overdag redelijk warm en ‘s avonds hebben ze een energiebron in de buurt voor geval het nodig is.

Lamp = voedsel

De belangrijkste reden voor het dier om in de buurt van een lamp te leven, vooral een die regelmatig ‘s avonds aan staat, is echter het voedselaanbod. Het licht trekt een diversiteit aan insecten aan, variërend van motten, vuurvliegen, kakkerlakjes, torren, muggen, bijen, sprinkhanen en zelfs verstoorde libellen. De pegapega’s liggen op de loer totdat een geschikt en eetbaar insect in de buurt komt en maken handig gebruik van de verblindingskunst van de lampen om hun prooi makkelijk te kunnen grijpen. De buit wordt meteen soldaat gemaakt en naarmate de avond vordert zie je het doorzichtige buikje van de pegapega steeds donkerder kleuren en dus steeds voller worden. En daarmee is meteen het nut van deze diertjes geïllustreerd, ze eten grote aantallen insecten per avond en helpen daarmee onze porch vrij te houden van deze dieren.

De lokale gekko soort (Phyllodactylus martini) die wordt weggedrukt door de Afrikaanse gekko. De dieren zijn redelijk goed uit elkaar te houden als je goed kijkt. Niet alleen heeft de Curaçaose meer kleur maar de voetjes zijn ook totaal anders. De Curaçaose gekko heeft namelijk t-vormige teentjes terwijl de Afrikaanse ronde tenen heeft.

Invasief, helaas

Er is een nadeel aan de hierboven beschreven dieren, het is een invasieve soort. Dat betekent dat het diertje niet oorspronkelijk van het eiland komt en zo’n impact heeft op de lokale natuur dat het soorten die wel van het eiland afkomstig zijn aan het verdrukken is. De doorzichtige pegapega die praktisch in elk huis op Curaçao wel te vinden is komt oorspronkelijk uit Afrika waar het voorkomt in tropische gebieden in de buurt van de Sahara. Het dier is uitgezet in verschillende landen in onder andere het Caribisch gebied en Zuid Amerika. Doordat het zich enorm goed kan verstoppen tussen bladeren, stenen en de bast van bomen heeft het zich via de ex- en import van planten in diverse landen nog verder uitgespreid over de wereld.
Doordat de dieren niet alleen agressiever zijn in het wegjagen van mogelijke concurrenten die azen op hetzelfde voedsel, en zelfs andere gekko soorten zullen consumeren bij gebrek aan regulier voedsel, zijn ze een gevaar voor de lokale gekko soorten die we op het eiland hebben. Het gevolg is dan ook dat deze lokale soorten nauwelijks meer te vinden zijn in en om het huis.

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez