Regen brengt leven: Gestreepte stekers

This post is also available in: Engels.

Een nest van de maribomba, met daarop een kolonie vrouwtjes! Deze foto is gemaakt op vier centimeter afstand en de fotograaf werd niet agressief bejegend door de dieren. Ze zijn dan ook meestal niet agressief jegens mensen maar prikken wanneer ze worden aangeraakt of zich in het nauw gedrukt voelen. Aan het bevestigingspuntje is goed het chemische goedje te zien wat mieren afstoot.

Ik ben gestoken, tussen mijn wijsvinger en middelvinger in, en ik heb niets gedaan om dit te verdienen. Op het moment des oordeels was mijn eerste reactie een flinke zwieper in de richting van datgene wat me durfde te steken in mijn eigen huis. Pas nadat ik de pijnlijke plek met een met azijn doordrenkte doek gedurende vijf minuten had behandeld, waarna de pijn flink afnam, ging ik op zoek naar de boosdoener. Ik had al wel een vermoeden wat het geweest was. Er is al maanden flinke bedrijvigheid rondom het huis waar zelfs tegen verticale muren flinke nesten worden gebouwd. De dieren in kwestie zijn goed voor de natuur, ze bestuiven bloemen, zorgen dat rupsen niet de overhand krijgen en maken hun nest met een geometrische precisie waar een wiskundige u tegen zegt. Het zal iedereen wellicht duidelijk zijn dat het gaat om een maribomba of een papierwesp (Polistes versicolor) zoals het dier in het Nederlands wordt genoemd. Vooral in de regentijd neemt de hoeveelheid wespen astronomisch toe op het eiland. Dat is geen toeval, want de dieren zijn afhankelijk van water om hun ingenieuze nesten te bouwen en te zorgen voor nakomelingen.

Hexagonale papieren nesten

Wie een maribomba nest echt goed van dichtbij gaat bekijken, zodra het niet meer in gebruik is natuurlijk, ziet er al snel de symmetrie in. Het nest bestaat uit een collectie van hexagonale ‘kamertjes’, allemaal dus met zes zijden, die zo ingenieus aan elkaar zijn bevestigd dat de een begint waar de andere ophoudt. Er is geen loze ruimte te vinden in het nest. De nesten zijn gemaakt van een papierachtig materiaal wat de diertjes zelf produceren. Dat gebeurt met behulp van houtpulp die door de dieren wordt fijngekauwd en met speekselvocht aan elkaar wordt geplakt. Voordat de kamertjes worden gebouwd wordt er echter eerst een goede nestelplek uitgezocht. Dat kan aan het plafond zijn, tegen een verticale wand, aan de tak van een plant of onder welk kozijntje dan ook, dat zorgt dat het nest niet wordt beïnvloed door wind of regen. Daar wordt eerst een steeltje bevestigd, waar het nest aan komt te hangen. De steel is enorm belangrijk voor het nest, omdat de maribombas daar een chemisch goedje tegenaan smeren dat predatoren afschrikt. Een soort security systeem tegen mieren en andere kruipers die zich graag tegoed zouden willen doen aan de jonge maribomba’s in het nest. Dit goedje wordt dan ook regelmatig ververst. Vanuit de punt worden de eerste kamers gebouwd. De eerste kamers zijn rond van vorm, en bij uitbreiding naar meerdere kamers krijgen ze allemaal de hexagonale vorm.

Kolonie van vrouwen

Een maribomba kolonie kan op twee manieren ontstaan. Een individueel vrouwtje kan beginnen met een nest, maar onderzoek heeft aangetoond dat deze individualisten vaak niet erg succesvol zijn, negentig procent van deze nesten zal het niet redden. Hoofdreden van het mislukken van deze nesten is het feit dat het vrouwtje vroegtijdig het nest in de steek laat op zoek naar een kolonie om zich bij aan te sluiten. De succesvolle nesten zijn die, die door een kolonie worden gevormd, meerdere vrouwtjes bij elkaar die samen bouwen en voor de jongen zorgen, bedreigingen voor het nest aanvallen en de boel in stand houden. De kolonie hoeft niet te bestaan uit zussen of andere aanverwanten, het komt regelmatig voor dat ‘wildvreemde’ wespen zich aansluiten. Wel is er altijd een vrouwtje dominant op het nest. Soms breken er gevechten uit onder de wijfjes. Een strijd om de dominante plek. Mocht de dominante vrouw het loodje leggen, dan neemt een ander de plaats in.

De hexagonale kamers van het maribomba nest met daarin kleine larfjes.

Larven en poppen

In de kamers worden eieren gelegd, in ieder kamertje een ei. Wanneer het larfje uit het ei kruipt zorgen de vrouwtjes op het nest er gezamenlijk voor. De larven eten insecten, en hebben onophoudelijk honger. Het is dan ook een af en aan gevlieg van wespen die op zoek zijn naar rupsen, vliegjes, muggen, torren en andere insecten. Overigens is het niet zo dat al het voortplantingsgebeuren tegelijkertijd gebeurd. In de meeste gevallen zijn er verschillende levensfases te vinden in het nest; in het ene kamertje ligt een ei, in die ernaast een larve die net is uitgekomen, daar weer naast een uit de kluiten gewassen larve klaar om te gaan verpoppen, daarnaast een verpoppende larve en daar weer naast een kersverse maribomba die zichzelf bevrijdt uit het dicht gesponnen kamertje. Naarmate de larven groeien worden de randen van de kamertjes opgehoogd. Als het tijd is om te verpoppen wordt het gat aan de bovenkant dicht ‘gemetseld’, waarna de larve zich gaat omvormen tot de volgende generatie wesp.

Close-up van de papierwesp waarop de angel te zien is aan het einde van het achterlijf.

Stekers

Ik had het dier dat me had gestoken niet gezien, hij streek neer op mijn arm en omdat ik achteloos en zonder te kijken mijn hand naar de plek bracht waar het dier zat, voelde ze zich zo bedreigd dat ze me stak. Normaal gesproken is het vrij duidelijk te zien dat de maribomba geen katje is om zonder handschoenen aan te pakken. De felle geel-zwarte patronen op het lijf van deze dieren betekenen in de natuur maar een ding: AFBLIJVEN!
En dat deed ik dus niet. Het zijn overigens niet alleen de maribomba’s die met een waarschuwingssignaal rondvliegen. Bijen zijn nog zo’n type dier waar je maar beter niet aan kunt komen. Met dien verstande dat een bij na het steken overlijdt, en een maribomba niet. Die kan het rustig nog een keer doen. De mens heeft ook handig gebruik gemaakt van dit kleurenpatroon door het door te voeren op verschillende waarschuwingsborden die ons erop attent moeten maken iets vooral niet de doen, of ergens niet aan te komen. Het bord in de illustratie wat waarschuwt voor radioactieve straling spreekt boekdelen.

Het symbool voor radioactieve straling, geel met zwart!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez