2011 Internationaal jaar van de bossen – Nog meer invasieve gevaren voor onze bossen

This post is also available in: Engels.

Zuilcactussen met het ziektebeeld zoals beschreven in het artikel. Grote cactussen van meer dan honderd jaar oud sterven af.

Het is bizar hoe weinig controle er is op de import van planten, aarde, bouwmaterialen en alle andere producten waarin schadelijke organismen zich kunnen verstoppen. Of het nou om zaden gaat van planten die hier niet thuishoren zoals de Bellisima en de Palu di Lechi die we in de vorige aflevering bespraken, of om andere organismen, de schade aan onze natuur kan zulke vormen gaan aannemen dat het niet uitmaakt hoe vaak we de woorden nos naturalesa uitspreken, op een gegeven moment bestaat dat gewoon niet meer. Plantenziekten die meegedragen worden door planten uit het buitenland, waarvan men denkt dat deze geen schade zullen aanrichten aan lokale planten kunnen zich tot een ware destructieve plaag ontwikkelen vanwege het feit dat de inheemse planten geen effectieve verdedigingsmechanismen hebben tegen dit gevaar van buiten.

Uitroeiingsgevaar!

Omdat de populaties, het aantal dieren en planten van een bepaalde soort, überhaupt al relatief klein zijn vanwege de kleinschaligheid van het eiland, kan een achteloos meegenomen virale of bacteriële plantenziekte een soort geheel uitroeien. Bepaalde diersoorten hebben hetzelfde effect. Tot een aantal jaar geleden hadden we op op Curaçao bijvoorbeeld nog nooit gehoord van bladmieren of parasolmieren. Op Discovery Channel konden we mooie documentaires zien over deze bijzonder mieren die met grote precisie stukjes blad ‘afknipten’ van planten en deze in een lange colonne terug vervoerden naar het nest, de stukjes blad als een parasol over hun rug dragend. Nu zijn deze mieren ook op ons eiland te vinden. In een nat, en continue ‘verversend’ regenwoud is de balans tussen deze dieren en de planten goed. Op een eiland als Curaçao waar het klimaat ervoor zorgt dat de planten en bomen het vooral in de droge periode al behoorlijk moeilijk hebben, kunnen deze knippende mieren een fatale slag zijn waar de planten niet meer bovenop komen, met alle gevolgen van dien. Hoe de mieren zijn binnengekomen is niet helemaal duidelijk. De vermoedens bestaan dat ze in plantenpotten zijn meegetroond waarna na de eerste uitvlucht van nieuwe koninginnen verschillende nieuwe nesten zich vestigden. Menig tuinliefhebber trekt zich dan ook wanhopig de haren uit het hoofd als voor de zoveelste keer de prachtige Kayena plant is kaal gevreten.

De Red Fire ant, een van de gevaarlijkste miersoorten ter wereld.

Vurig gevaar

Deskundigen vrezen echter deze mier niet het meeste, die eer komt de zogenaamde Red Fire Ant toe. Deze insecten leven in enorme nesten en zijn gigantisch destructief. ‘En colonne’ kunnen ze binnen een paar uur een vierkante kilometer bos met alles erop en eraan aan flora en fauna letterlijk verzwelgen. De dieren die er zwart tot roodachtig uitzien, en prachtig glanzen zijn levensgevaarlijk, ook voor mensen. Omdat ze altijd ‘en masse’ aanvallen heeft een slachtoffer geen schijn van kans om te ontsnappen. Er zijn nog geen echte concrete waarnemingen geweest op ons eiland van deze mieren, maar het is een kwestie van tijd voordat deze dieren voet aan wal zullen zetten op Dushi Korsou. Tenminste als er niet snel wat aan de controle wordt gedaan.

Zuilcactusprobleem

Soms is het nog helemaal niet duidelijk of een probleem met lokale planten en bomen te wijten is aan een invasieve soort. Wie de afgelopen jaren goed heeft gekeken naar de pittoreske zuilcactussen op het eiland heeft waarschijnlijk opgemerkt dat het niet zo goed gaat met de Kadushi’s. De cactuspopulatie heeft het zwaar te verduren en op verschillende plekken is de afsterving van grote, majestueuze cactussen te zien. Uit persoonlijke observaties is op te maken dat de cactussen een vast afstervingspatroon doormaken. Aan een tak waar een ‘wond’ is ontstaan begint het weefsel rond de ‘wond’ te rotten. Dit verspreidt zich langzaam tot de hele tak en van daaruit naar de rest van de cactus. De plant verrot in feite van binnen naar buiten en veranderd in een stinkende weke massa. Tot de cactus omvalt en uitdroogt. Vanuit de afgevallen takken groeien geen nieuwe takken, zoals normaal wel het geval is, en ook uit het wortelstelsel lijkt niets nieuws meer te groeien.

Een onbekend insect op een Kadushi, op de achtergrond is duidelijk het rottingsproces van de plant te zien.

Observaties wezen uit dat de ‘wonden’ vaak worden veroorzaakt door de lokale parkiet, Prikichi, maar dat het rottingsproces hoogstwaarschijnlijk door een schimmel of bacterie wordt veroorzaakt. Een organisme die vermoedelijk hier niet thuis hoort en dus waarschijnlijk is geïmporteerd, maar die een ware ravage aan het aanrichten is onder de cactussen, de hoekstenen van onze natuur. Onderzoek naar het ziektebeeld en de mogelijke veroorzakers ervan is dan ook noodzakelijk, zeker omdat Kadushi’s graag worden gegeten op het eiland, en de veroorzaker van de cactuskiller potentieel gevaarlijk is voor de volksgezondheid. Overigens is het bovenstaande slechts aangetroffen bij de Kadushi  en niet bij de Datu of de Kadushi di pushi. Ook de bladcactussen hebben er geen last van.

Een exoot maakt veel dood…

Wie een beetje om zich heen kijkt en goed oplet, ziet overal op het eiland de aanwezigheid van invasieve soorten. Niet allemaal zijn ze een direct gevaar voor de bomen en planten van het eiland. Sommigen bedreigen de fauna, en van anderen hebben we nog geen idee wat voor effect ze hebben. Wat in ieder geval een gegeven is, is dat invasieven allemaal een grote impact hebben op de verschillende relaties, verbanden en processen die er in de natuur zijn.

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez