2011 Internationaal jaar van de bossen – Invasieve gevaren voor onze bossen

This post is also available in: Engels.

De Bellisima, een plant met prachtige bloemen maar met lelijke gevolgen.

Gevaar van buiten, voor onze natuur! Geen natuurgerelateerd onderwerp heeft in de afgelopen twee jaar zo fantastisch in de media geschitterd als dit onderwerp. Goed, het had niet zoveel met natuurwaarde op zich te maken als wel met het feit dat de vanuit het buitenland afkomstige invasieve soorten zich tegoed gingen doen aan planten, die over het algemeen zelf ook van buitenaf kwamen en dus eigenlijk niet tot de lokale natuur behoorden, en aan de vissen die we graag zelf uit het water willen halen om op te eten. Dat het daarnaast ecologische problemen konden worden, ja dat werd ook onder de aandacht gebracht, maar wel minder dan de economische gevaren die ze veroorzaakten.

Schadelijke indringers

We hebben het natuurlijk over de beruchte Red Palm Weevil ook goed bekend als de ‘Evil Weevil‘, en de Lionfish. De eerste werd vermoedelijk met een verzameling dadelpalmen geïmporteerd, die zonder goede controle aan de grens ons eiland konden binnenkomen vanuit hoogstwaarschijnlijk Egypte. Al snel kwam het insect ‘er achter’ dat het hier heerlijk toeven was. Zon, warmte en palmen genoeg om zich tegoed aan te doen. Dat deze palmen zich voornamelijk in de tuinen van luxe resorts bevonden en in de tuinen van palmliefhebber, die onder de vraatzuchtigheid van het dier als snel de kopjes lieten hangen en stierven, zorgde voor een vervolging van het dier dat tot op heden niet is afgerond. De vraag of het dier in kwestie zich naast dadelpalmen ook tegoed zou gaan doen aan andere geïmporteerde palmen op het eiland en het meest belangrijke, de inheemse sabalpalm, de enige van nature hier voorkomende palm, is tot op heden niet beantwoord. De Lionfish is wat dat betreft een stuk beter in de gaten te houden. Zo waren het er geen en nu zijn het er tientallen per hectare. Uit betrouwbare bronnen is te vernemen dat de dieren op bepaalde momenten van de dag samenscholen alsof ze vergaderen. We weten wat ze eten, vissen van allerlei formaat, zolang het maar door hun kaken kan. En daarmee richten ze grote schade aan aan de visstand en de ecologische processen die zich voordoen op het koraalrif.

De Evil Weevil is niet de enige

Voor de bossen op het land is de Lionfish integendeel tot de ‘Evil Weevil’ geen gevaar. Het ironische is dat er voor de ‘Evil Weevil’ al tientallen andere soorten planten en dieren uit het buitenland geïmporteerde werden, al of niet per ongeluk, die nu al een flinke tijd schade aan het aanrichten zijn aan de planten, bomen en dieren die hier van nature thuishoren. En er wordt weinig tot niets gedaan aan de bestrijding van deze soorten.

Invasieve planten

Een goed voorbeeld is de zogenaamde Bellisima (Antigonon leptopus), of Coralita onder welke naam de soort op de bovenwinden bekend staat. Deze woekerplant is zeer bekend van de mooie fel-roze tot soms witte bloemetjes. De plant groeit razendsnel en bedekt binnen de kortste keren de mondi. De planten waar het overheen groeit krijgen geen licht meer, groeien langzamer en sterven als de bedekking lang genoeg stand houdt. Een groot probleem, vooral op eilanden waar het het praktisch het gehele jaar vochtig is, zoals op St. Maarten en Sint-Eustatius. Op Curaçao is de cyclus zodanig dat de planten in de lange droge tijd afsterven, waardoor de oorspronkelijke mondi planten weer verder kunnen groeien. Met de vele regenval en de duidelijk vochtigere jaren die we achter de rug hebben is er echter nu duidelijk te zien dat stukken mondi waar Bellisima overheen groeit praktisch het gehele jaar door de plant worden bedekt en daardoor langzaam afsterven. Het is vrij moeilijk de plant permanent weg te halen. Op de bovenwinden is het zelfs nodig de plant direct te verbranden. Omdat de bloemen niet allemaal op hetzelfde moment bloeien zitten er in één tros knoppen die nog uit moeten komen en bloemen die al bevrucht zijn en zaad hebben gevormd. Als je de plant uit je tuin haalt en deze op een hoop neerlegt is de kans groot dat bij een volgende regenbui daar alweer nieuwe plantjes uit komen. Overigens zijn Ala blanka’s of Naaktoogduiven helemaal gek van de vruchtjes van deze plant en ze slikken de groene vruchten in zijn geheel door. In de middaguren zie je de Bellisima planten dan ook helemaal vol zitten met deze vogels. De plant wordt dan ook helaas zeer effectief verspreid door deze dieren.

De Palu di lechi heeft lila bloemen in de vorm van een kelk.

Verstikker

Een andere bekende exoot is de Rubberliaan of Palu di Lechi (Cryptostegia grandiflora) zoals die bekend staat in de volksmond. De plant werd ooit geïmporteerd op het eiland ten einde rubber te kunnen produceren. Als snel werd echter duidelijk dat het niet zou lukken en de plantage werd verwaarloosd achter gelaten. De voortplantingsstrategie van deze plant is wat het tot een van de grootse problemen in de eilandelijke natuur heeft gemaakt. Na de productie van prachtige lila bloemen ontwikkeld de plant twee hoornachtige zaadlijsten die op gegeven moment letterlijk openspringen. De zaadjes, klein en bruin, hangen aan pluisachtige witte parasolletjes die met de wind overal mee naartoe waaien. Net als de Bellisima is de Palu di lechi geen parasiet maar een overgroeier. De sterke stengels en dikke bladeren groeien over andere planten heen en verstikken deze na verloop tijd. Op sommige plekken op het eiland is te zien hoe de stengels van de Palu di lechi zich om de stammen van bomen heen wikkelen en op een gegeven moment de groei van de boom afremmen, en zelfs in de stam ingroeien. Ook deze plant is moeilijk uit te roeien, niet alleen vanwege het zaad wat overal heen waait, maar ook vanwege het feit dat de wortelstok van de plant heel sterk is en zich vertakt waardoor het op verschillende plekken verder weg van de oorspronkelijke uitloper, boven de grond kan uitschieten tot een nieuwe plant. Er zijn geen natuurlijke vijanden voor de Palu di lechi die ervoor kunnen zorgen dat het gevaar voor de lokale planten en bomen kan worden gereguleerd en uitgebalanceerd.

Invasieve soorten: er moet iets tegen worden gedaan!

En dat is nu juist het probleem met invasieve soorten. Ze worden geïntroduceerd op een eiland wat voor hen helemaal nieuw is en waar de lokale natuur ze niet kent en zich dus ook niet kan verdedigen tegen de vaak nadelige effecten die ze veroorzaken. Voor je het weet krijgen de invasieve soorten de overhand en drukken de lokale flora en fauna weg, een verarming van de inheemse biodiversiteit en soms met grote economische impact tot gevolg. Het is dan ook noodzakelijk dat er maatregelen worden genomen, niet alleen om te voorkomen dat er nieuwe invasieve soorten het eiland binnenkomen met alle potentiële schade van dien, maar ook om de hier reeds aanwezige invasieve soorten uit te roeien en nog meer schade te voorkomen. Om maar een voorbeeld te noemen, het is nog steeds mogelijk om allerlei planten uit het buitenland hier naar toe mee te nemen. En daarmee dus nog meer potentiële ‘Evil intruders’…..

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez