2011 Internationaal jaar van de bossen – Bossen: natuurgebieden in gevaar (2)

This post is also available in: Engels.

Het verbreken van natuurlijke processen, dat is de nekslag voor bossen. De isolatie van kleine stukjes natuur waardoor niet alleen dieren, maar ook planten in hun natuurlijk leven worden verstoord is een gegeven wat je ook bij op het eiland zeer veel ziet. De regio Banda Bou is relatief onontwikkeld in vergelijking met de stad. Echter, als je op de kaart van het eiland gaat kijken dan zie je dat Banda Bou ook behoorlijk geïsoleerd is van de rest van het groen op het eiland. Wij hebben, als bewoners van Curaçao, gezorgd dat het eiland in feite in 2-en is opgedeeld. Je hebt het stukje natuur op Oostpunt, dat relatief onaangetast is, een gegeven wat waarschijnlijk binnenkort door plannen van de overheid ook tot het verleden hoort, en je hebt het stukje vanaf Zegu naar Westpunt, Banda Bou in de volksmond genoemd. Als je goed naar de kaart kijkt zie je dat er eigenlijk helemaal geen connectie meer is tussen de beide delen. De luchthaven in het centrale deel van het eiland heeft effectief een begrenzing ingesteld waardoor je twee van elkaar afgezonderde gebieden hebt gekregen.

Vegetatiekaart van Curaçao (www.severens.net). De grote lichtgrijze vlek in het midden representeert het gebrek aan vegetatiegroepen en toont hoe het eiland is opgedeeld in 2 stukken.

Tussen West en Oost zijn nog een aantal kleine natuurgebiedjes over zoals Rooi Rincon, de strook daarvandaan richting de Grotten van Hato, het Kabouterbos, het kleine Den Dunki en het topje van de heuvel in Rooi Santu, Seru di Seinpost. Ook het natuurgebied van Jan Thiel kan hier nog bij gerekend worden, en misschien de enkele rooien en stukjes mondi die niet zijn volgebouwd. Voor vogels is de lange overtocht van Oost naar West misschien niet zo dramatisch, alhoewel nooit is aangetoond dat vogels inderdaad van de ene naar de andere kant ‘reizen’. Er is echter ook nooit aangetoond dat dit niet gebeurd. Maar iedereen kan op zijn vingers natellen dat het voor planten en andere diersoorten een stuk moeilijker is. Het Curacaose witstaarthert, een unicum in het Caribisch gebied, is uitgestorven op Banda Riba en komt alleen nog maar voor in Banda Bou. Verschillende boomsoorten kunnen zich zelfs alleen nog maar verspreiden dankzij het ‘onbewuste’ ingrijpen van de mens. In feite hebben we met z’n allen qua natuur van 1 eiland twee aparte eilanden gemaakt.

Corridor gebieden

In de biologie wordt gesproken van zogenaamde corridor gebieden. Dat zijn gebieden die dienen als een soort ‘metro’ voor planten en dieren. Een plek waar ze terecht kunnen om vandaar een sprong verder te maken. Wat daarbij belangrijk is, is dat de afstanden van de corridor gebieden naar de volgende plek niet al te ver zijn. Als soorten zo’n natuurgebiedje niet meer kunnen gebruiken als hub naar de volgende plek omdat de afstand te groot is geworden, verliest het in feite zijn ecologische waarde. Het is ecologisch gezien dan nog maar weinig waard.

De Curacaose bossen hebben het moeilijk

Naast het te lijden hebben onder het proces van versnippering van natuurgebieden, lijden onze bossen ook aan verschillende andere factoren:

  • vervuiling, door chemische bestanddelen zoals olie;
  • ontbossing door het steeds weghalen van stukken mondi voor het bouwrijp maken van terreinen, legaal en illegaal;
  • het veranderen van natuurlijke waterstromingen waardoor bij regenbuien er niet genoeg water in het grondwater terecht komt om reserves op te bouwen voor slechte tijden. Vooral het verharden van waterwegen zoals rooien zijn een debacle voor de grondwaterstand;
  • de introductie van plantensoorten uit het buitenland die onze eigen bomen en planten wegdrukken of zelfs dood wurgen, zoals de Pal’i lechi (Balanites aegyptica) die bomen verstikt en de Korona di Hesus (Balanites aegyptica), een weinig in het oog lopend maar zeer gevaarlijk oprukkende soort;
  • de introductie van diersoorten uit het buitenland zoals de Red Palm Weevil (Rhynchophorus ferrugineus). Niet alleen een gevaar voor net zo buitenlandse dure palmen, maar potentieel ook voor de inheemse Sabalpalm (Sabal cf. causiarum), de enige palmsoort die we van nature hier op het eiland hebben.

Verregaande isolatie

Het feit dat er nog een ‘eiland’ West en een ‘eiland’ Oost is, is een schrale troost. Nijpend wordt het wanneer we ons gaan realiseren dat er zelfs binnen die twee eilanden sprake is van fragmentatie en isolatie. Dat we als eilandbewoners zo onbewust overal aan het ‘ontwikkelen’ zijn dat er zelfs binnenin het stukje Banda Bou geïsoleerde natuurgebieden gaan ontstaan die het overleven van de zo bijzondere flora en fauna nog moeilijker maken.

Op de wegenkaart zijn de 'groene' zones duidelijk te onderscheiden van de bebouwde delen van het eiland. Er is niet veel onopgedeeld groen meer over.

Kapotgeknipt tapijt

In feite kun je de natuur en alle systemen die daarin functioneren vergelijken met een zeer duur en uniek Perzisch tapijt. In zijn geheel is het tapijt goud waard. Knip het tapijt in stukjes en naai het weer aan elkaar, dan kun je op je kop gaan staan, maar je krijgt er geen cent meer voor. Ook al ben je niets kwijt en heb je het hele tapijt weer bij elkaar. Zo gaat het ook met de natuur. Als het een aangesloten stuk is zonder breuken, dan ‘werkt’ het. Knip je het in stukjes, dan kun je nog zoveel aan elkaar rijgen maar je ‘Perzisch tapijt’ krijg je nooit meer terug.

Michelle da Costa Gomez

About Michelle da Costa Gomez

One Response to “2011 Internationaal jaar van de bossen – Bossen: natuurgebieden in gevaar (2)”

Read below or add a comment...

  1. Het is zelfs zo, dat de populatie bIna’s ook in tweeen gedeeld is.Er is de populatie rond de Christoffel en die van Wechi.Nu vier jaar geleden had het volgens biologen bijzondere Wechi gebied een zinloze kaalslag te verduren van ongeveer 20 hectare.De bina’s hebben geen communicatie meer met elkaar.Aan Dolfi Debrot nog eens gevraagd of de subpopulatie van Wechi niet verdoofd zou kunnen worden en overgebracht naar elders.Bijvoorbeeld Oost punt. Waar ie vroeger ook voorkwam.(voorbijgaande aan het feit dat er dan gewaakt moet worden over hen,daar hertenvlees gewild is).
    De Bina zou al tot nationaal dier verheven moeten zijn, MIguel Pourier beaamde ooit dat dat een goed idee was.
    Er is minder respect voor oude bomen.We herinneren ons die van Vaarsenbaai, de grote Indju,gekapt, helaas.
    We herinneren ons a.d. Caracasbaar bij de afslag naar Montagne de grote kapok bomen.Omgedrukt, er moest een supermarket komen, die er tot op heden niet staat.De palu di brasil bomen op de heuvels van Pannekoek op het terrein van de Schotborgen : allemaal weg.Zowel heuvels , als diabaas.Diabaas brengt geld op.Het ophogen van het terrein op Veeris (en dat is veel!, wat gaat er met de afwatering van dat overheidsterrein gebeuren?) gaat met diabaas afkomstig van San Rafael, aan de andere zijde van de EEG weg gelocaliseerd.Of dat alleemaal legaal gebeurd? De aanslag op de oude Brasia boom hoek Schonegevelstraat en de Jan Noorddiujn weg is niet gelukt, deze loopt weer uit.
    Het eerste wat de ploeg die ons huis bouwde deed, was ongevraagd oude Manzanilla’s omdrukken.En dat op een plek waar ze sinds mensenheugenis groeien.
    Alle begroeing op het terrein van waar FECK stond en nu DIGICEL is vernietigd.
    Als men maar even kan worden de laatste Mangroven op RIf vernietigd.
    Tereinen die eerste klas bouwgrond waren, worden omgevormd tot onderlagen voor winkelcentra etc.A la de situatie a.d. Jan Noordduijn weg.Nu moet ook nog het stuk tussen de Ford/MItsubishi en het tankstation te gelde gemaakt worden.
    Tja ,we zijn goed in het maken van gebouwen, maar of dat werkelijk zoden aan de dijk zal zetten on the long run?Het zou inderdaad beter zijn om overwogen beslissingen te nemen, multidisciplinair.
    Of we ooit zover komen binnen de huidige staatkundige structuur, ik betwijfel het ten zeerste.